Christopher Njora Muronyo był żywym świadectwem brutalności kolonializmu – do śmierci nosił w ciele trzy brytyjskie kule. Jego odejście w ubóstwie rzuca światło na skomplikowaną relację państwa kenijskiego z własną historią wyzwoleńczą.
Powstanie Mau Mau: Walka o ziemię i wolność
Ruch Mau Mau (oficjalnie: Armia Ziemi i Wolności Kenii) powstał w 1952 roku jako desperacka odpowiedź ludu Kikuju na systemowe wywłaszczenia.
„Białe Wyżyny”: Brytyjscy osadnicy przejęli najbardziej żyzne tereny w środkowej Kenii, spychając rdzenną ludność do roli taniej siły roboczej lub osadzając ich w przeludnionych rezerwatach.
Góry Aberdare: Gęste lasy tych gór, w pobliżu których pochowano Muronyo, stanowiły główną bazę partyzancką Mau Mau. To tam Generał Kiambati walczył u boku legendarnego Dedana Kimathiego.
Brutalność stłumienia: Brytyjska odpowiedź na rebelię była jedną z najkrwawszych operacji w historii imperium. Stworzono system obozów detencyjnych (tzw. „Pipeline”), w których dochodziło do masowych tortur i egzekucji.
Paradoks niepodległości: Dlaczego bohaterowie zostali zapomniani?
Mimo że Mau Mau utorowali drogę do niepodległości w 1963 roku, po uzyskaniu suwerenności zostali zepchnięci na margines.
Polityka Jomo KenyattY: Pierwszy prezydent Kenii, obawiając się radykalizmu weteranów i chcąc zachować stabilne relacje z Wielką Brytanią, oficjalnie potępiał Mau Mau. Ruch ten pozostawał na liście „organizacji terrorystycznych” aż do 2003 roku.
Zdrada idei: Ziemie odzyskane od Brytyjczyków często nie trafiały do rąk bojowników, lecz do nowej afrykańskiej elity politycznej. Weterani, tacy jak Muronyo, kończyli życie w „skrajnym ubóstwie”.
Trauma i Tabu: Powstanie było wojną domową – wielu Kenijczyków służyło w brytyjskich oddziałach pomocniczych (tzw. Home Guard). Milczenie o Mau Mau było sposobem na uniknięcie rozliczeń wewnątrz społeczeństwa.
Spóźnione zadośćuczynienie
Dopiero w 2013 roku, po wieloletniej batalii sądowej, rząd brytyjski oficjalnie wyraził ubolewanie i wypłacił odszkodowania części weteranów (łącznie 19,9 mln funtów dla ok. 5 200 osób).
Wykluczenie: Wielu liderów, w tym Muronyo, nigdy nie zobaczyło tych pieniędzy ani nie doczekało się państwowego pogrzebu z honorami.
Symbolika 2026 roku: Skromny pogrzeb Generała Kiambati, zorganizowany dzięki darowiznom sąsiadów, jest dla wielu młodych Kenijczyków dowodem na to, że państwo wciąż nie rozliczyło się z długu wdzięczności wobec pokolenia wyzwolicieli.
Źródło: https://www.africanews.com/2026/02/15/kenyans-mourn-one-of-last-mau-mau-rebellion-leaders/