TEHERAN, 1 marca 2026 r. – Śmierć Ajatollaha Alego Chameneiego 28 lutego 2026 roku zamyka niemal czterdziestoletni rozdział w historii Iranu. Chamenei, będący duchowym przewodnikiem i najwyższym autorytetem politycznym od 1989 roku, przeprowadził kraj przez okresy wojen, izolacji międzynarodowej oraz wewnętrznych niepokojów. Poniżej przedstawiamy kluczowe daty i wydarzenia, które ukształtowały jego życie oraz drogę do władzy.
Droga do rewolucji i prezydentura
Ali Chamenei wywodził się z mniejszości azerskiej, a jego wczesne życie było naznaczone walką z monarchią szacha Mohammada Rezy Pahlaviego.
17 lipca 1939: Urodził się w świętym mieście Meszhed.
1957: Spotkanie z Ajatollahem Ruhollahem Chomeinim, który stał się jego mentorem i ideologicznym przewodnikiem.
Lata 70.: Wielokrotnie więziony za opozycję wobec szacha, ostatecznie zesłany do Iranshahr przy granicy z Pakistanem. Powrócił do Meszhedu w 1979 roku, by wziąć udział w rewolucji islamskiej.
1979: Błyskawiczny awans; mianowany wiceministrem obrony i szefem elitarnej Gwardii Rewolucyjnej.
1981–1985: Pierwszy duchowny wybrany na prezydenta republiki; przetrwał zamach bombowy Mudżahedinów Ludowych, w wyniku którego stracił sprawność w prawej ręce.
Najwyższy Przywódca (1989–2026)
Po śmierci Chomeiniego w 1989 roku, Chamenei objął stery państwa, konsolidując władzę i zaostrzając kurs wobec Zachodu.
Ideologiczna nieugiętość: W 2005 roku potwierdził fatwę skazującą na śmierć pisarza Salmana Rushdiego.
Program nuklearny: Mimo poparcia porozumienia wiedeńskiego w 2015 roku, pozostał sceptyczny wobec intencji mocarstw światowych.
Tłumienie protestów: W 2020 i 2022 roku (po śmierci Mahsy Amini) oskarżał USA i Izrael o wzniecanie niepokojów, nakazując brutalne tłumienie demonstracji.
Ostatnie lata i tragiczny finał
Koniec rządów Chameneiego był naznaczony eskalacją napięć militarnych na skalę niespotykaną od dekad.
Czerwiec 2025: Podczas 12-dniowej wojny z Izraelem i USA przebywał w ukryciu, unikając bezpośredniego ataku.
Styczeń 2026: Po wybuchu największych od lat protestów wezwał do „złamania kręgosłupa obrazoburcom”, co doprowadziło do krwawej fali represji.
28 lutego 2026: Zginął w fali uderzeń lotniczych i rakietowych przeprowadzonych przez Stany Zjednoczone i Izrael w odwecie za działania Teheranu.
Analiza: Śmierć Chameneiego w marcu 2026 roku stawia Iran przed największą próbą stabilności od 1979 roku. Brak wyznaczonego następcy w obliczu trwającej wojny i masowych protestów wewnętrznych może doprowadzić do załamania się systemu teokratycznego lub przejęcia pełnej władzy przez Gwardię Rewolucyjną.
Źródło: https://www.africanews.com/2026/03/01/iran-life-of-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei/