Ruch Pekinu to klasyczny przykład „dyplomacji handlowej”. Rozszerzenie polityki zerowych stawek celnych z 33 do 53 krajów (z wyłączeniem Eswatini) ma na celu nie tylko zwiększenie wolumenu wymiany, ale także ostateczne wyparcie wpływów USA i utrwalenie polityki „Jednych Chin”.
1. Skala i dynamika: Biliony w grze
Wymiana handlowa między Chinami a Afryką osiągnęła na początku 2025 roku rekordowy poziom 222 miliardów dolarów. Eksperci przewidują, że po 1 maja 2026 r. dynamika ta jeszcze przyspieszy.
Zasada 100%: Nowa polityka oznacza, że produkty rolne, surowce mineralne i towary przetworzone z 53 krajów afrykańskich wjadą do Chin bez żadnych opłat celnych.
Kontrast z USA: Decyzja zapada w momencie, gdy administracja USA nałożyła wysokie cła na produkty z wielu krajów afrykańskich, co wypycha tamtejszych eksporterów w objęcia Pekinu.
2. Eswatini: Cena lojalności wobec Tajwanu
Wykluczenie Eswatini (dawnego Suazi) z listy beneficjentów nie jest przypadkowe. To jedyne państwo afrykańskie, które nadal utrzymuje relacje dyplomatyczne z Tajpej.
Presja ekonomiczna: Pekin jasno daje do zrozumienia: dostęp do ogromnego rynku chińskiego wymaga uznania zwierzchności ChRL nad Tajwanem.
Izolacja dyplomatyczna: Poprzez ten ruch Chiny domykają pętlę wokół ostatnich sojuszników Tajwanu na kontynencie, stosując strategię „marchewki i kija”.
3. Co to oznacza dla Afryki?
Dla krajów afrykańskich nowa polityka to szansa na:
Dywersyfikację eksportu: Większy nacisk na produkty przetworzone i przetwórstwo rolne, a nie tylko surowce.
Redukcję deficytu handlowego: Wiele krajów Afryki importuje z Chin znacznie więcej niż eksportuje; zniesienie ceł ma pomóc w zrównoważeniu tego bilansu.
Wzrost inwestycji: Chińskie firmy mogą chętniej budować fabryki w Afryce, aby stamtąd bezcłowo wysyłać gotowe produkty z powrotem do Chin.
4. Kontekst geopolityczny
Wybór terminu ogłoszenia tej decyzji zbiega się z narastającą krytyką działań USA w Nigerii i innych częściach kontynentu. Pekin po raz kolejny przedstawia się jako partner „pragmatyczny”, który oferuje handel bez pouczania o kwestiach politycznych czy religijnych.