Podczas gdy poprzednie rządy Włoch skupiały się głównie na doraźnym powstrzymywaniu łodzi z migrantami, administracja Meloni stawia na długofalowe rozwiązanie: „prawo do niemigrowania”. Kluczem do tego ma być uczynienie z Włoch energetycznego i logistycznego hubu łączącego Europę z Afryką.
Plan Mattei: Fundamenty i realizacja w 2026 roku
Inicjatywa, nazwana na cześć Enrico Matteiego (założyciela koncernu ENI), opiera się na modelu współpracy niekolonialnej. Do lutego 2026 roku plan przestał być jedynie ideą, stając się operacyjną machiną inwestycyjną:
Skala projektów: Realizowanych jest niemal 100 projektów w 14 krajach priorytetowych (m.in. Tunezja, Egipt, Algieria, Etiopia, Wybrzeże Kości Słoniowej).
Sektory kluczowe:
Energetyka: Budowa interkonektorów gazowych i elektrycznych (np. projekt ELMED łączący Tunezję z Sycylią).
Rolnictwo: Transfer technologii w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego i ograniczenia exodusu ludności wiejskiej.
Rozwój cyfrowy: Inwestycje w kable podwodne i infrastrukturę internetową, co ma wspierać lokalne start-upy.
Walka z migracją u źródeł
Meloni w Addis Abebie sformułowała odważną tezę: Włochy nie chcą budować swojej gospodarki na wyzysku taniej siły roboczej z importu.
Budowanie możliwości: Zamiast zachęcać do wyjazdów, Włochy deklarują chęć współtworzenia miejsc pracy na miejscu, co Meloni określiła jako wsparcie dla „wkładu młodych w rozwój ich własnych narodów”.
Zwalczanie przemytników: Plan Mattei zakłada również ścisłą współpracę wywiadowczą i policyjną z krajami tranzytowymi w celu rozbijania siatek handlarzy ludźmi.
Etiopia jako strategiczny partner
Wybór Addis Abeby na miejsce szczytu nie był przypadkowy. Etiopia, pod rządami Abiya Ahmeda, wyrasta na głównego partnera Włoch w Rogu Afryki.
Dyplomatyczny hub: Jako siedziba Unii Afrykańskiej, Addis Abeba pozwala Meloni na bezpośredni dialog z liderami całego kontynentu w jednym miejscu.
Etiopia jako pomost: Abiy Ahmed widzi w relacjach z Rzymem szansę na zbalansowanie wpływów Chin i krajów Zatoki Perskiej, pozycjonując Etiopię jako bramę dla europejskiego kapitału.
Współpraca bilateralna: Włochy inwestują w etiopskie projekty hydroenergetyczne i tekstylne, widząc w tym kraju ogromny rynek zbytu i produkcji.
Wyzwania dla Rzymu
Mimo optymistycznej retoryki, Plan Mattei stoi przed poważnymi wyzwaniami w 2026 roku:
Finansowanie: Krytycy wskazują, że początkowy fundusz (ok. 5,5 mld euro) jest niewystarczający w porównaniu do potrzeb kontynentu i skali inwestycji chińskich.
Niestabilność regionalna: Konflikty w Sudanie czy Somalii mogą zniweczyć wysiłki inwestycyjne w Rogu Afryki.
Konkurencja: Włochy muszą rywalizować o wpływy z Globalnym Południem (Indie, Chiny, Brazylia), które oferuje Afryce współpracę bez warunków politycznych.