SKARDU, luty 2026 r. – W obliczu gwałtownie rosnących temperatur, które topią naturalne zasoby wysokogórskiego Pakistanu, mieszkańcy regionu Gilgit-Baltistan powracają do starożytnej praktyki szczepienia lodowców. Ta unikalna metoda, łącząca rdzenną wiedzę inżynieryjną z duchowością, staje się kluczowym narzędziem przetrwania dla społeczności zagrożonych niedoborem wody.
Na czym polega „szczepienie lodowców”?
Technika ta, znana lokalnie jako „małżeństwo lodowców”, opiera się na przekonaniu o istnieniu lodu „męskiego” i „żeńskiego”. Ich połączenie w specyficznych warunkach pozwala na „wyhodowanie” nowego lodowca, który z czasem stanie się stabilnym źródłem wody dla rolnictwa.
Lód męski: Zazwyczaj ciemny (pokryty osadem), stabilny, wolno topniejący.
Lód żeński: Jaśniejszy, błękitny, uznawany za bardziej „żyzny” – to z niego powstaje woda zasilająca strumienie.
Lokalizacja: Proces musi odbywać się w niszach skalnych powyżej 4500 m n.p.m., na zboczach północnych, chronionych przed słońcem i wiatrem.
Proces: Rytuał i precyzja
Tworzenie sztucznego lodowca to ekstremalny wysiłek fizyczny i logistyczny, obwarowany surowymi zakazami kulturowymi.
Transport: Wolontariusze przenoszą ok. 200 kg lodu w drewnianych koszach na plecach. Lód nie może dotknąć ziemi, a transport musi być ciągły – uczestnicy przekazują sobie kosze bez zatrzymywania się.
Materiały wiążące: W miejscu szczepienia kawałki lodu są układane warstwami i przekładane węglem drzewnym, solą, trawą oraz trocinami. Te materiały pełnią funkcję izolacji termicznej i pomagają w krystalizacji masy lodowej.
Woda z siedmiu strumieni: Świeża woda jest skapywana na lód, aby usunąć pęcherzyki powietrza i scalić konstrukcję w jednolitą bryłę.
Wymiar duchowy i ekologiczny
Dla ludu Balti szczepienie lodowca to nie tylko technika, ale obowiązek religijny (często towarzyszą mu recytacje Koranu) i społeczny.
Dyscyplina: Podczas procesu zabronione jest używanie plastiku, palenie tytoniu, a nawet głośne rozmowy czy muzyka (poza rytualną pieśnią Gang Lho).
Czas wzrostu: Lodowiec musi przetrwać co najmniej trzy sezony zimowe, aby zacząć samodzielnie „rosnąć”. Pełną wydajność wodną osiąga zazwyczaj po 10–20 latach.
Zagrożenia dla techniki w 2026 roku
Mimo swojej skuteczności, tradycja ta stoi w obliczu krytycznych wyzwań:
Militaryzacja: Konflikt o Kaszmir między Indiami a Pakistanem prowadzi do obecności wojsk na lodowcach. Wybuchy pocisków i ruch ciężkiego sprzętu przyspieszają ich degradację.
Migracja młodych: Wiedza rdzenna zanika, ponieważ młodsze pokolenia przenoszą się do miast w poszukiwaniu pracy w turystyce lub biznesie.
Zmiany klimatyczne: Przy obecnym tempie wzrostu temperatur (1,3°C od lat 50. XX w.), nawet sztuczne lodowce mogą nie nadążyć z regeneracją, jeśli zimowe opady śniegu będą zbyt niskie.