PRETORIA/MOSKWA, 24 lutego 2026 r. – Prezydent RPA Cyril Ramaphosa podziękował we wtorek prezydentowi Rosji Władimirowi Putinowi za pomoc w zabezpieczeniu powrotu 17 obywateli RPA, którzy zostali podstępem wysłani na wojnę na Ukrainie. Grupa ta, zamiast obiecanego szkolenia dla ochroniarzy w Rosji, trafiła bezpośrednio na linię frontu w Donbasie. Ogłoszenie powrotu mężczyzn zbiegło się z czwartą rocznicą pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.
Kulisy procederu: Od „ochroniarzy” do linii frontu
Z zeznań ofiar oraz ustaleń śledczych wyłania się obraz zorganizowanej sieci rekrutacyjnej opartej na manipulacji:
Oszustwo: Mężczyźni twierdzili, że zaoferowano im legalną pracę i szkolenie w zakresie ochrony osobistej na terenie Rosji. Po przyjeździe zostali jednak zmuszeni do walki w Donbasie.
Sygnał alarmowy: W listopadzie grupa zdołała wysłać „wezwania o ratunek” do rządu w Pretorii, informując o swoim uwięzieniu w centrum walk.
Stan powrotów: Czterech mężczyzn jest już w RPA, jedenastu jest w drodze, jeden przebywa w moskiewskim szpitalu, a ostatni przechodzi procedury administracyjne przed wylotem.
Implikacje prawne i dyplomatyczne
Sprawa ta stawia rząd RPA w trudnej sytuacji, zmuszając go do balansowania między relacjami z Moskwą a przestrzeganiem własnego prawa krajowego.
Śledztwo w sprawie handlu ludźmi: Władze RPA badają, jak doszło do werbunku, stawiając zarzuty dotyczące handlu ludźmi oraz oszustw finansowych.
Złamanie prawa RPA: Obywatele RPA mają ustawowy zakaz służby w obcych armiach bez wyraźnej zgody rządu. Powracający mężczyźni mogą stanąć przed wyzwaniami prawnymi dotyczącymi naruszenia przepisów o pomocy wojskowej za granicą.
Stanowisko RPA: Prezydent Ramaphosa, dziękując Putinowi za interwencję, jednocześnie podtrzymał zaangażowanie swojego kraju w pokojowe rozwiązanie konfliktu poprzez negocjacje.
Perspektywa 2026: Czwarta rocznica inwazji
Powrót obywateli RPA odbywa się w symbolicznym dniu 24 lutego, kiedy świat podsumowuje cztery lata konfliktu.
Reakcja Kijowa: Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski w swoim rocznicowym orędziu stwierdził, że Rosja nie osiągnęła swoich celów, a Kijów dąży do „sprawiedliwego pokoju”, który nie zdradzi ofiary poniesionej przez Ukraińców.
Geopolityka RPA: Sprawa rekrutowanych ochroniarzy jest postrzegana jako przykład rosnącej presji na państwa „neutralne”, których obywatele są wciągani w konflikt przez prywatne firmy wojskowe lub niejasne sieci rekrutacyjne.