HARARE, 25 lutego 2026 r. – Rząd Zimbabwe ogłosił nagłe wycofanie się z zaawansowanych negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie pakietu pomocy zdrowotnej o wartości 367 milionów dolarów. Decyzja ta, umotywowana potrzebą ochrony suwerenności narodowej, stawia pod znakiem zapytania przyszłość leczenia ponad miliona obywateli Zimbabwe żyjących z HIV.
Suwerenność danych i autonomia państwa
Urzędnicy w Harare argumentują, że zaproponowane przez USA warunki wykraczały poza ramy pomocy humanitarnej, ingerując w wewnętrzne mechanizmy zarządzania krajem.
Dostęp do danych: Główną obawą rządu Zimbabwe jest żądanie Waszyngtonu dotyczące szerokiego dostępu do krajowych danych zdrowotnych, co uznano za naruszenie autonomii.
Kontrola nad systemem: Pakt miałby rzekomo przenieść kontrolę nad reagowaniem na epidemie i choroby z rąk krajowych specjalistów pod nadzór agencji amerykańskich.
Dziedzictwo Trumpa: Nowa umowa miała zastąpić programy zlikwidowane podczas pierwszej kadencji Donalda Trumpa, jednak obecne ramy strategii „America First” okazały się dla Zimbabwe nie do zaakceptowania.
Kontekst geopolityczny: USA vs Chiny w Afryce
Zerwanie rozmów jest postrzegane jako element szerszej rywalizacji mocarstw o wpływy na kontynencie afrykańskim.
Strategia blokowa: USA dążą do podpisywania podobnych umów w całej Afryce, aby przeciwdziałać dominacji Chin. Sukcesy odnotowano już w Kenii, Rwandzie, Ugandzie, Lesotho i Eswatini.
Wyjątek Zimbabwe: Harare, od lat utrzymujące bliskie relacje gospodarcze z Pekinem, staje się pierwszym krajem, który tak zdecydowanie odrzucił amerykańskie warunki zdrowotne w 2026 roku.
Kryzys humanitarny na horyzoncie
Decyzja rządu niesie ze sobą poważne ryzyko dla sektora ochrony zdrowia w Zimbabwe.
Leczenie HIV: Program miał wspierać 1,2 miliona osób objętych terapią antyretrowirusową. Bez amerykańskich funduszy system ten stoi w obliczu załamania.
Koniec wsparcia: Waszyngton rozpoczął już proces planowania wygaszania dotychczasowej pomocy zdrowotnej w kraju, co stworzy ogromną lukę w budżecie medycznym Zimbabwe.
Niepewna przyszłość: Eksperci ostrzegają, że bez znalezienia alternatywnego źródła finansowania (prawdopodobnie w Chinach lub u partnerów z grupy BRICS), Zimbabwe może czekać gwałtowny wzrost śmiertelności z powodu chorób zakaźnych.