Pekin, 20 lutego 2026 r. – Naukowcy z Uniwersytetu Tsinghua ogłosili opracowanie modelu sztucznej inteligencji ASTERIS, który pozwala dostrzec sygnały astronomiczne dotąd niemożliwe do zarejestrowania. Wykorzystując optykę obliczeniową i algorytmy AI, zespół badawczy stworzył narzędzie zdolne do identyfikacji galaktyk oddalonych o ponad 13 miliardów lat świetlnych, co daje wgląd w okres formowania się pierwszych struktur we wszechświecie.
Model ASTERIS (Astronomical Spatiotemporal Enhancement and Reconstruction for Image Synthesis) radykalnie zwiększa głębokość detekcji o 1,0 magnitudę.
Dzięki nowej technologii teleskopy mogą wykrywać obiekty 2,5 razy słabsze niż przy użyciu tradycyjnych metod.
Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Science, wskazują na potencjał modelu jako uniwersalnej platformy dla wszystkich współczesnych obserwatoriów kosmicznych.
Technologia odszumiania czasoprzestrzennego
Kluczowym wyzwaniem w astronomii głębokiego kosmosu jest szum tła nieba oraz promieniowanie cieplne samych instrumentów, które maskują ultracienkie sygnały z odległych galaktyk. Tradycyjne metody uśredniania ekspozycji zawodziły tam, gdzie szum zmieniał się dynamicznie. ASTERIS rozwiązuje ten problem poprzez nowatorskie podejście do danych jako trójwymiarowej objętości czasoprzestrzennej.
Zastosowanie techniki „samonadzorowanego odszumiania czasoprzestrzennego” do danych z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) pozwoliło na rozszerzenie zasięgu obserwacji od światła widzialnego aż po średnią podczerwień.
Fotometryczny adaptacyjny mechanizm przesiewania precyzyjnie odróżnia szum od rzeczywistych sygnałów gwiazd, co pozwala na rekonstrukcję obrazów z najwyższą wiernością.
Potrojona liczba odkryć: Nowe spojrzenie na ewolucję kosmosu
Praktyczne zastosowanie modelu przyniosło natychmiastowe efekty naukowe. Zespół profesora Cai Zhenga zidentyfikował ponad 160 kandydatów na galaktyki o wysokim przesunięciu ku czerwieni, pochodzących z okresu zaledwie 200–500 milionów lat po Wielkim Wybuchu.
Liczba odkryć galaktyk z okresu „Kosmicznego Świtu” uległa potrojeniu w stosunku do wcześniejszych analiz tych samych zestawów danych.
Model jest kompatybilny z wieloma platformami, co otwiera drogę do ponownego przetworzenia ogromnych archiwów danych z dotychczasowych misji kosmicznych.
Przyszłość astronomii: Ciemna materia i egzoplanety
Eksperci przewidują, że ASTERIS stanie się standardem w teleskopach nowej generacji. Możliwość „wyciągania” sygnałów z szumu ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania największych zagadek współczesnej nauki, takich jak natura ciemnej materii i energii czy poszukiwanie oznak życia na odległych egzoplanetach.
Profesor Dai Qionghai z Uniwersytetu Tsinghua zaznacza, że technologia ta pozwala na odzyskanie danych, które wcześniej uznawano za bezpowrotnie utracone pod warstwą zakłóceń.
Uniwersalność modelu sprawia, że może on wspierać zarówno misje orbitujące wokół Ziemi, jak i sondy wysyłane w odległe rejony układu słonecznego.
Źródło: https://english.news.cn/20260220/41d8f76ebf8e47b4913e9ee454f5ff6e/c.html