Gospodarka Botswany, od lat uznawana za wzór stabilności w Afryce Subsaharyjskiej, znalazła się w punkcie zwrotnym. Gwałtowne osłabienie światowego popytu na diamenty wymusiło na rządzie w Gaborone rewizję dotychczasowej polityki fiskalnej i rozważenie bolesnych reform podatkowych.
Diamentowy filar pod presją
Diamenty stanowią fundament dochodów budżetowych Botswany, jednak rok 2025 i początek 2026 przyniosły drastyczne zmiany na rynku:
- Spadek cen i popytu: Globalne nasycenie rynku diamentami syntetycznymi oraz osłabienie popytu na dobra luksusowe uderzyły w eksport.
- Cięcia produkcji: Debswana – kluczowe konsorcjum rządu i grupy De Beers – oficjalnie ograniczyło wydobycie, ostrzegając, że szybki powrót do równowagi rynkowej jest mało prawdopodobny.
Ratowanie budżetu: Wyższe podatki na horyzoncie
Aby powstrzymać narastający deficyt budżetowy i utrzymać finansowanie usług publicznych, ustawodawcy analizują dwa główne kierunki zmian:
- Podatek dochodowy od osób fizycznych: Zwiększenie obciążeń dla gospodarstw domowych.
- Podatek korporacyjny: Wyższe daniny od firm działających poza sektorem wydobywczym.
Rząd deklaruje, że stara się unikać głębokich cięć w wydatkach socjalnych, jednak eksperci ostrzegają, że zwiększenie presji fiskalnej w czasie spowolnienia może stłumić konsumpcję wewnętrzną i inwestycje prywatne.
Długofalowa strategia: Życie po diamentach
Obecny kryzys przyspieszył debatę nad koniecznością dywersyfikacji gospodarki. Botswana dąży do zbudowania stabilniejszego systemu dochodów, który byłby mniej podatny na wahania cen surowców. Plan zakłada zwiększenie udziału podatków niezwiązanych z surowcami w strukturze budżetu oraz rozwój sektorów alternatywnych, takich jak turystyka luksusowa, przetwórstwo żywności i usługi finansowe. Przetrwanie tego trudnego okresu będzie wymagało od rządu precyzyjnego balansu między ratowaniem finansów publicznych a ochroną siły nabywczej obywateli.
Źródło: https://www.africanews.com/2026/02/10/botswana-weighs-tax-hikes-as-diamond-slump-hits-state-revenue/