W jednej z wiosek w północnym Egipcie społeczność około 4 tysięcy palestyńskich uchodźców żyje w stanie prawnego zawieszenia.
Mieszkańcy napotykają bariery w dostępie do edukacji, opieki zdrowotnej i innych usług publicznych, ponieważ są traktowani jak cudzoziemcy — mimo że większość z nich urodziła się już w Egipcie.
Ich rodziny należały do setek tysięcy osób, które uciekły ze swojej ojczyzny podczas wojny arabsko-izraelskiej w 1948 roku, po ogłoszeniu niepodległości Izraela.
Dziewięćdziesięcioletnia Shamma Abu Hussein jest prawdopodobnie ostatnią osobą w tej miejscowości, która pamięta życie w historycznej Palestynie. Mieszkając w Egipcie, obserwowała dorastanie trzech pokoleń swojej rodziny.
„Pamiętam, przez co przeszłam” — powiedziała w swoim ceglanym domu w Geziret Fadel, wiosce ukrytej wśród pól i kanałów irygacyjnych egipskiej prowincji Szarkija.
Wspominała ucieczkę rodziny z Beer Szewy, leżącej dziś w południowym Izraelu, gdzie mieszkali przed wybuchem walk towarzyszących powstaniu państwa izraelskiego.
Palestyńczycy nazywają te wydarzenia Nakbą, czyli katastrofą — odnosząc się do masowych wysiedleń i wywłaszczeń podczas wojny, która zakończyła się w marcu 1949 roku.
Opowiadała, że pewnego wieczoru, gdy niebo rozświetliły płomienie, starszyzna w pośpiechu wsadziła dzieci na wielbłądy i poprowadziła je na pustynię.
Rodzina Abu Hussein szła dniami bez jedzenia i wody, aż dotarła do Egiptu; po drodze zmarła jej matka.
Wewnątrz domu drobna starsza kobieta siedziała na wysłużonej kanapie, a na jej brodzie widniał wyblakły beduiński tatuaż.
Wokół niej dziesiątki wnuków i prawnuków tłoczyły się w drzwiach i pod ścianami, dopowiadając imiona i daty zatarte przez niemal sto lat życia.
Na zewnątrz ciągnął się labirynt wąskich zaułków i nieukończonych domów, a przez gruntowe ścieżki wioski płynęły otwarte ścieki.
Kobieta przyznała, że dziś obawia się, iż wojna w Strefie Gazy oraz retoryka izraelskich ministrów wzywających do wypędzenia tamtejszych Palestyńczyków oznaczają powtórkę historii.
„Po całym tym cierpieniu, które znieśli, teraz chcą ich wyrwać z ich domów” — powiedziała staruszka.
Mieszkańcy wioski mówili jednak mniej o powrocie do ziemi przodków, a więcej o edukacji, pracy i życiowej stabilizacji.
„Urodziłem się w Egipcie. Mój ojciec urodził się w Egipcie. Moje dzieci urodziły się w Egipcie” — powiedział Selmi Soliman al-Namouli, 63-letni robotnik rolny i ojciec dziesięciorga dzieci.
„Ale gdy przychodzi do dokumentów, jestem traktowany jak cudzoziemiec” — dodał.
Namouli wyjaśnił, że opłaty za przedłużanie pobytu uiszczane w dolarach amerykańskich, czesne szkolne oraz inne koszty administracyjne stanowią dla jego rodziny tak wielkie obciążenie, że nie stać go na wysłanie zdolnej córki Asmy na uniwersytet.
Jego bratanek, 25-letni Farid Khaled al-Namouli, również zrezygnował ze studiów wyższych.
„Kiedy dotarłem do szkoły średniej, pokochałem naukę i chciałem ją kontynuować” — wspominał. „Ale ciągle napotykałem przeszkody związane z papierami”.
Porzucił naukę i zatrudnił się w sklepie odzieżowym w wiosce, gdzie wielu mieszkańców nigdy nie ukończyło szkoły.
Według organizacji broniącej praw uchodźców palestyńskich BADIL przypadek rodziny Namoulich nie jest odosobniony — z podobnymi barierami mierzą się Palestyńczycy w całym Egipcie.
Badacze szacują, że przed ostatnią wojną w Strefie Gazy w Egipcie mieszkało około 50 tysięcy Palestyńczyków wysiedlonych w wyniku wcześniejszych konfliktów.
Od początku obecnej wojny przybyło ponad 100 tysięcy kolejnych.
Egipskie władze wielokrotnie zapewniały, że zapewniają palestyńskim uchodźcom opiekę medyczną i edukację oraz sprzeciwiają się wszelkim próbom ich trwałego wysiedlenia z ich ziemi.
Za rządów byłego prezydenta Gamala Abdela Nasera Palestyńczycy w Egipcie cieszyli się dostępem do edukacji i zatrudnienia niemal na równi z obywatelami Egiptu.
Jednak po traktacie pokojowym Egiptu z Izraelem z 1978 roku oraz zamachu na ministra kultury Jusufa Sibaia dokonanym przez palestyńskie ugrupowanie zbrojne Abu Nidala przepisy zaostrzono.
Agencja ONZ ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim (UNRWA) ma zarejestrowanych 3,5 miliona podopiecznych w Jordanii, Syrii i Libanie.
W przeciwieństwie do tamtych krajów, gdzie UNRWA prowadzi szkoły, agencja ta nigdy nie działała w Egipcie — wyjaśniła Dawn Chatty, emerytowana profesor antropologii i migracji przymusowych na Uniwersytecie Oksfordzkim.
„To edukacja dawała Palestyńczykom nadzieję” — oceniła.
„Pozwoliła wielu uchodźcom w innych częściach regionu znaleźć pracę za granicą i utrzymywać rodziny z przekazów pieniężnych. Ale w Egipcie to się nie wydarzyło” — dodała.
Kolejne egipskie rządy odrzucały również możliwość nadawania Palestyńczykom obywatelstwa, argumentując, że mogłoby to podważyć ich prawo do powrotu — stanowisko to zakwestionował Shomali.
Źródło: Africanews

