Zwycięstwo Tarique’a Rahmana to efekt splotu trzech czynników: głębi organizacyjnej partii, słabości strukturalnych rywali oraz specyfiki systemu wyborczego „zwycięzca bierze wszystko” (First-Past-The-Post).
1. Matematyka FPTP vs. Popularność Jamaatu
Mimo że Jamaat-e-Islami (JI) odnotował historyczny wzrost poparcia i zdobył 68 mandatów (blok 77), system wyborczy zadziałał na korzyść BNP.
Rozproszenie głosów: Jamaat zyskał głosy „wściekłych” wyborców, ale ich poparcie było skoncentrowane regionalnie (Rajshahi, Khulna).
Efekt skali: BNP, posiadając szerszą bazę w każdym okręgu, wygrywała mandaty nawet tam, gdzie jej przewaga była minimalna.
2. Pragmatyzm wiejski kontra Miejski idealizm
Wybory pokazały głęboki podział między miastem a wsią w podejściu do polityki:
Sieci patronackie: Na terenach wiejskich poseł to nie ideolog, lecz „pośrednik”. Wyborcy wybrali „znanego diabła” (BNP), który ma dojścia do urzędów i funduszy, zamiast „uczciwego, ale nieznanego” kandydata Jamaatu.
Rozpoznawalność: BNP wystawiła „starą gwardię”, ludzi z gęstymi sieciami powiązań lokalnych, co w systemie FPTP jest kluczem do sukcesu.
3. Błędy strategiczne Jamaatu
Partia Jamaat-e-Islami, mimo zdyscyplinowania, uderzyła w „szklany sufit” z dwóch powodów:
Kwestia kobiet: Niejasne stanowisko w sprawie roli kobiet w życiu publicznym zraziło ogromny elektorat kobiecy, który w Bangladeszu jest filarem gospodarki (sektor odzieżowy, mikrofinanse).
Pamięć roku 1971: Próby rewizji historii Wojny Wyzwoleńczej okazały się błędem. Dla większości rodzin, nawet konserwatywnych, lojalność wobec fundamentów państwa z 1971 roku jest nienaruszalna.
4. Elektorat „osierocony” po Lidze Awami (AL)
Zaskakującym czynnikiem był los ok. 25% wyborców dawnej partii rządzącej:
Głosowanie instrumentalne: Duża część dawnego elektoratu AL, nie chcąc ryzykować marginalizacji, zagłosowała na BNP. Uznali, że to ta partia utworzy rząd, więc chcieli mieć swojego przedstawiciela u boku zwycięzców.
Nowy gracz: Narodowa Partia Obywatelska (NCP)
Zdobycie 6 mandatów przez partię studencką jest uznawane za sukces i zapowiedź zmian. W systemie FPTP przebicie się nowej siły jest niezwykle trudne, dlatego wynik Nahida Islama i jego kolegów jest sygnałem, że w społeczeństwie tli się potrzeba alternatywy wykraczającej poza stary duopol.
Źródło: https://www.aljazeera.com/opinions/2026/2/14/why-the-bnp-won-bangladeshs-post-uprising-election