Jaunde 2026: Manifest nowej ery. WTO przyznaje, że stary porządek upadł
Światowy system handlowy, jaki znaliśmy przez ostatnie dekady, przeszedł do historii. Podczas otwarcia 14. konferencji ministerialnej WTO w stolicy Kamerunu, Jaunde, dyrektor generalna organizacji Ngozi Okonjo-Iweala wygłosiła przemówienie, które odbiło się szerokim echem w światowych stolicach. „Porządek światowy i system multilateralny zmieniły się bezpowrotnie. Nie odzyskamy ich” – oświadczyła przed 4000 delegatów. W rezultacie czterodniowe spotkanie w Afryce stało się najważniejszym forum reformatorskim od czasu powstania organizacji. Uczestnicy stoją przed karkołomnym zadaniem: muszą przemyśleć zasady założycielskie WTO w świecie rozdartym konfliktami i barierami celnymi.
Strategia „Naprawić i zamknąć luki”: Trzy filary reformy
Okonjo-Iweala wezwała do porzucenia nostalgii za przeszłością na rzecz pragmatycznej przyszłości. Jej plan opiera się na trzech fundamentach:
Konserwacja sukcesów: Identyfikacja elementów starego porządku, które wciąż działają, by na nich budować.
Naprawa błędów: Wyeliminowanie mechanizmów, które doprowadziły do paraliżu organizacji i wewnętrznych podziałów.
Zamykanie luk: Dostosowanie przepisów do nowej rzeczywistości, w której dominują cła i protekcjonizm.
Zdecydowane działania: Wezwanie do jedności w obliczu globalnej fragmentacji.
Handel w cieniu rakiet i kryzysu energetycznego
Konferencja w Jaunde odbywa się w najbardziej dramatycznych okolicznościach od lat. Trwająca wojna USA-Izrael-Iran wywołała potężny szok naftowy, który drastycznie podniósł koszty logistyki globalnej. Ponieważ Cieśnina Ormuz pozostaje de facto zablokowana, a Iran pobiera nielegalne opłaty, fundamenty wolnej żeglugi i handlu zostały podważone. Dodatkowo administracja Donalda Trumpa narzuciła nowe cła, co wielu delegatów postrzega jako ostateczny cios w ideę wolnego handlu. Warto zauważyć, że podczas gdy Pakistan mediuje w Islamabadzie, WTO w Jaunde stara się zapobiec całkowitemu rozpadowi globalnego systemu gospodarczego.
Czy Afryka uratuje globalizację?
Wybór Kamerunu na miejsce tak kluczowego szczytu nie jest przypadkowy. Kraje Globalnego Południa domagają się większego wpływu na kształtowanie zasad handlu, zwłaszcza w dobie kryzysu żywnościowego wywołanego walkami w Europie Wschodniej. Zgodnie z prognozami OECD na 2026 rok, brak reformy WTO doprowadzi do trwałej recesji w krajach rozwijających się. Sytuację komplikuje fakt, że Japonia i Chiny są u progu konfliktu po incydencie w Tokio, co dodatkowo uderza w stabilność Azji. Podczas gdy Boao Forum na Hainan promuje azjatycką dominację, Jaunde staje się miejscem, gdzie testowana jest nowa, bardziej inkluzywna forma globalizacji. W konsekwencji najbliższe dni pokażą, czy 4000 delegatów zdoła sformułować zasady, które przetrwają w brutalnej rzeczywistości 2026 roku.
Źródło: https://www.africanews.com/2026/03/26/wto-director-general-says-world-order-has-changed-irrevocably/