Świat sportu stoi u progu historycznej reformy. Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) ogłosił w sobotę, że osiągnięto konsensus w sprawie pierwszych w historii jednolitych kryteriów kwalifikacji dla sportowców transpłciowych. Nowa polityka, która ma zostać zaprezentowana w pierwszej połowie 2026 roku, zastąpi dotychczasowy chaos regulacyjny i obejmie dziesiątki dyscyplin, od igrzysk olimpijskich po mistrzostwa świata.
Ochrona kategorii kobiecej priorytetem Kirsty Coventry
Inicjatywę przejęła Kirsty Coventry, pierwsza kobieta na stanowisku prezydenta MKOl. Pod jej przewodnictwem powołano we wrześniu grupę roboczą „Ochrona Kategorii Kobiecej”, składającą się z ekspertów i przedstawicieli federacji. Mark Adams, rzecznik MKOl, podczas konferencji prasowej na Zimowych Igrzyskach w Mediolanie-Cortinie podkreślił, że reforma jest już po fazie konsultacji i „pauzy na refleksję”.
Choć szczegóły nie są jeszcze jawne, przewiduje się, że nowe zasady drastycznie ograniczą udział osób transpłciowych w kategoriach kobiecych, jeśli przeszły one pełne męskie dojrzewanie przed tranzycją medyczną.
Koniec federacyjnej samowoli
Do tej pory MKOl (zgodnie z wytycznymi z 2021 roku) pozostawiał kwestię kwalifikacji w rękach poszczególnych federacji, co prowadziło do ogromnych rozbieżności:
World Aquatics: dopuszcza starty tylko osób, które dokonały tranzycji przed 12. rokiem życia.
World Rugby: całkowicie zakazuje startu osobom transpłciowym w elitarnych zawodach kobiet.
Reforma ma ujednolicić te zasady, co jest szczególnie istotne w kontekście dotychczasowych precedensów, takich jak start sztangistki Laurel Hubbard na Igrzyskach w Tokio w 2021 roku – pierwszej otwarcie transpłciowej zawodniczki startującej w innej kategorii niż przypisana przy urodzeniu.
Presja polityczna i Igrzyska w Los Angeles 2028
Nowy konsensus zbiega się w czasie z radykalnymi zmianami prawnymi w USA. Prezydent Donald Trump podpisał w lutym rozporządzenie „Utrzymanie mężczyzn poza sportem kobiet”, zakazujące sportowcom transpłciowym rywalizacji w kategoriach żeńskich na każdym szczeblu. Trump zapowiedział również, że nie dopuści do startów takich osób podczas nadchodzących Letnich Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 2028 roku.
Decyzja MKOl o wprowadzeniu jednolitych zasad przed końcem czerwca 2026 roku ma szansę uspokoić nastroje i stworzyć ramy prawne akceptowalne dla globalnej społeczności sportowej, przy jednoczesnym poszanowaniu biologicznych uwarunkowań rywalizacji.