Dyplomacja na najwyższym szczeblu rzadko przypomina spokojny proces, zwłaszcza gdy dotyczy wieloletnich, głębokich geopolitycznych animozji. W rezultacie negocjatorzy z USA i Iranu rozpoczynają drugi dzień rozmów po trudnym początku w Szwajcarii, próbując wypracować trwałe zakończenie narastającego konfliktu między oboma krajami. Pierwszy dzień mediacji w górskim kurorcie niedaleko Jeziora Czterech Kantonów przyniósł jednak ogromne, niemal dramatyczne napięcia. Te kluczowe rozmowy dwustronne odbywają się w cieniu szerszego kryzysu międzynarodowego. Obecnie cała uwaga USA oraz państw tworzących sojusz NATO skupia się na logistycznym i militarnym wsparciu dla odpierającej ataki Ukrainy. Wykorzystując te globalne zaangażowania, Teheran próbuje ugrać jak najwięcej na arenie międzynarodowej. Temu dyplomatycznemu maratonowi z ogromnym niepokojem przygląda się również zjednoczona Europa, drżąca o stabilność dostaw surowców energetycznych z Bliskiego Wschodu.
Zachęcający postęp i komórka deeskalacyjna
Mimo bardzo burzliwego startu, mediatorzy z Kataru oraz Pakistanu starają się tonować nastroje. W oficjalnych komunikatach pochwalili oni to, co nazwali „zachęcającym postępem” osiągniętym podczas pierwszych rund negocjacji. Co niezwykle istotne, Iran i Stany Zjednoczone zgodziły się już na utworzenie specjalnej „komórki deeskalacyjnej”. Głównym zadaniem tego organu ma być natychmiastowe rozwiązanie problemu krwawych walk w Libanie.
Wysoki rangą dyplomata z USA ogłosił sukces na wielu frontach dyplomatycznych. Przede wszystkim strony ustanowiły specjalne mechanizmy bezpieczeństwa. Mają one zagwarantować, że Cieśnina Ormuz pozostanie całkowicie otwarta dla ruchu komercyjnego. Jest to kluczowy szlak wodny dla globalnych dostaw energii, którego zablokowanie wywołałoby natychmiastowy kryzys paliwowy na świecie. Ponadto wypracowane porozumienie ma pomóc w utrzymaniu zawieszenia broni w południowym Libanie.
Dyplomatyczny zgrzyt i ostrzeżenia Donalda Trumpa
Niemniej jednak, niedzielne rozmowy pokojowe zostały nagle zakłócone przez ostre oświadczenia prezydenta USA Donalda Trumpa. Amerykański przywódca, rezydujący tysiące kilometrów od Szwajcarii, opublikował w mediach społecznościowych komentarze, które głęboko obraziły irańską delegację. Irańskie media państwowe poinformowały nawet, że rozmowy zostały na moment wstrzymane z powodu tych wpisów. Z tego powodu delegacja z Teheranu spotkała się z katarskimi mediatorami i demonstracyjnie opuściła miejsce negocjacji.
Donald Trump nie zamierzał jednak łagodzić retoryki. W wywiadzie telefonicznym dla stacji Fox News ostrzegł prezydenta Iranu, by ten uważał na swoje słowa, a także zagroził przejęciem kontroli nad krajem. W swoich wpisach Trump sformułował twarde żądania:
„Iran musi natychmiast powstrzymać swoich wysoko opłacanych PEŁNOMOCNIKÓW w Libanie przed sprawianiem kłopotów. Jeśli tego nie zrobią, ponownie uderzymy w Iran bardzo mocno, tak jak zrobiliśmy to w zeszłym tygodniu, tylko mocniej!!!”
Atomowy pat i walka o przetrwanie traktatu
W odpowiedzi na te groźby, prezydent Iranu Masoud Pezeshkian twardo zapowiedział, że jego kraj nigdy nie ustąpi z niezbywalnego prawa do wzbogacania uranu. Taka postawa stawia pod znakiem zapytania szanse na pełny sukces szwajcarskiego szczytu. Choć sytuacja wyglądała na patową, wysoki rangą dyplomata USA, pragnący zachować anonimowość, uspokoił opinię publiczną. Poinformował on, że Irańczycy ostatecznie pozostali w kurorcie, a rozmowy za zamkniętymi drzwiami są kontynuowane.
W konsekwencji drugi dzień negocjacji pokaże, czy pragmatyzm gospodarczy i chęć uniknięcia totalnej wojny wezmą górę nad imperialną retoryką przywódców. Światowe rynki finansowe z zapartym tchem czekają na finalne oświadczenia ze Szwajcarii, ponieważ od nich zależy stabilność całego Bliskiego Wschodu.
Warto wiedzieć: Konflikty dyplomatyczne na Bliskim Wschodzie natychmiast przekładają się na ceny surowców energetycznych i bezpieczeństwo szlaków handlowych.
Zobacz, jak blokady eksportowe mocarstw wpływają na globalny sektor zaawansowanych technologii i surowców: Chiny dodają 10 podmiotów z USA do listy kontroli eksportu – przeczytaj o nowej bitwie o metale ziem rzadkich.
Przeczytaj, dlaczego wysokie ceny paliw i ropy naftowej zmuszają rynki azjatyckie do masowej transformacji energetycznej: Przegląd Ekonomiczny: Chińscy konsumenci stawiają na pojazdy NEV w obliczu boomu technologicznego i gwałtownie rosnących kosztów paliwa – dowiedz się, jak rośnie rynek pojazdów elektrycznych.
Sprawdź, jak na globalne napięcia handlowe i sankcje rządu w Waszyngtonie reagują chińskie zamówienia rządowe: Chiny zakazują zakupów od 46 amerykańskich firm w zamówieniach publicznych – poznaj szczegóły embarga dla Lockheed Martin i Raytheon.
Dowiedz się, jak w obliczu konfliktów mocarstw mniejsze kraje rozwijające się próbują stabilizować swoje gospodarki: Wizyta premiera w Chinach oferuje Bangladeszowi możliwość stabilniejszego rozwoju w obliczu globalnej zmienności – zobacz, jak Dhaka lawiruje w dyplomacji.
Artykuł powstał na podstawie doniesień agencyjnych ze Szwajcarii oraz oficjalnych komunikatów delegacji dyplomatycznych Kataru i Pakistanu.
